Hướng Dẫn

Thể thao thích ứng - Hành trình vượt qua giới hạn bản thân

Thể thao thích ứng mở ra cánh cửa mới cho người khuyết tật, giúp họ rèn luyện sức khỏe, kết nối cộng đồng và khẳng định giá trị bản thân thông qua các hoạt động thể thao phù hợp.

Bởi Đội Ngũ Biên Tập DoItAgain

Xuất bản vào 26 tháng 10, 2025Cập nhật lần cuối vào 26 tháng 10, 2025

Tôi vẫn nhớ như in cái ngày bác sĩ thông báo tình trạng sức khỏe của tôi. Đó là một bước ngoặt lớn trong cuộc đời. Nhưng rồi một ngày, khi đang lướt mạng xã hội, tôi tình cờ xem được clip về đội bóng rổ xe lăn TP.HCM thi đấu. Ánh mắt quyết tâm, nụ cười rạng rỡ của các cầu thủ khiến tôi không khỏi xúc động. Tôi tự hỏi tại sao mình không thử. Thế là tôi bắt đầu tìm hiểu thông tin, gọi điện cho Hội người khuyết tật quận để xin tư vấn. Vừa hồi hộp, vừa lo lắng, tôi đếm từng ngày chờ đến buổi tập đầu tiên.

Hòa Mình

Sân tập rộng rãi, tiếng cười nói rộn rã. Tôi được anh trưởng nhóm - một cựu binh từng tham gia SEA Games dành cho người khuyết tật - hướng dẫn tận tình. Chiếc xe lăn thể thao nhẹ tênh so với tưởng tượng, bánh xe hơi chếch ra ngoài để dễ dàng xoay trở. Lần đầu đẩy xe, tôi cứ loạng choạng như gà mắc tóc. Nhưng rồi dưới sự chỉ dẫn của mọi người, tôi dần làm quen với nhịp bóng. Tiếng lốp xoay xít xoạt trên sàn gỗ, mùi mồ hôi hăng nồng, vị mặn của nước mắt khi ghi bàn đầu tiên... Tất cả tạo nên một trải nghiệm khó quên. Đặc biệt nhất là khoảnh khắc tôi nhận ra mình có thể làm được nhiều hơn những gì mình nghĩ.

Suy Ngẫm

Kể từ ngày đầu tiên ấy, Giờ đây, tôi không chỉ chơi bóng rổ mà còn thử sức với bơi lội và điền kinh. Mỗi sáng thức dậy, tôi không còn cảm thấy mình là gánh nặng cho gia đình nữa. Thể thao đã cho tôi thêm nghị lực, cho tôi những người bạn đồng cảnh ngộ, và quan trọng nhất là cho tôi niềm tin vào chính mình. Từ một người từng nghĩ mình vô dụng, giờ đây tôi đang ấp ủ giấc mơ trở thành huấn luyện viên để giúp đỡ những người khuyết tật khác. Như câu nói của cố vận động viên Lê Văn Công: 'Không có gì là không thể, chỉ có điều chúng ta chưa biết cách thực hiện mà thôi'.

Tại Sao Quan Trọng

Giúp cải thiện tuần hoàn máu, tăng cường sức mạnh cơ bắp và nâng cao sức đề kháng cho cơ thể.

Rèn luyện khả năng phối hợp, giữ thăng bằng và kiểm soát cơ thể một cách linh hoạt.

Giải phóng endorphin - hormone hạnh phúc, giúp tinh thần thoải mái, giảm stress hiệu quả.

Gặp gỡ, giao lưu với những người có hoàn cảnh tương đồng, tạo dựng tình bạn mới.

Giúp người khuyết tật hòa nhập cộng đồng, sống tích cực và có ích hơn.

Phát triển kỹ năng làm việc nhóm, giao tiếp và hỗ trợ lẫn nhau.

Chứng minh rằng khuyết tật không phải là rào cản để thành công và hạnh phúc.

Cách Bắt Đầu

Tìm hiểu thông tin về các môn thể thao thích ứng phù hợp với tình trạng sức khỏe của bạn
Tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa để đảm bảo an toàn khi tham gia
Liên hệ với Hội người khuyết tật địa phương hoặc các trung tâm thể thao để được tư vấn
Tham gia buổi tập thử để trải nghiệm thực tế và làm quen với môi trường mới
Chuẩn bị tâm lý thoải mái, không đặt nặng áp lực thành tích
Kết nối với cộng đồng người chơi để học hỏi kinh nghiệm và nhận sự hỗ trợ
Duy trì lịch tập đều đặn và điều chỉnh cường độ phù hợp với sức khỏe

Bạn Cần Gì

Tư vấn bác sĩ chuyên khoa về tình trạng sức khỏe
Tìm hiểu các câu lạc bộ thể thao thích ứng gần nơi sinh sống
Chuẩn bị trang phục thể thao co giãn, thoải mái
Tinh thần sẵn sàng vượt qua thử thách
Sổ khám bệnh và giấy tờ tùy thân
Đồ dùng cá nhân: khăn tắm, nước uống, quần áo thay

An Toàn Trước Tiên

Cần có sự hướng dẫn của huấn luyện viên chuyên nghiệp. Kiểm tra sức khỏe tổng quát trước khi bắt đầu. Sử dụng trang thiết bị bảo hộ đầy đủ. Điều chỉnh cường độ tập luyện phù hợp với thể trạng cá nhân. Không nên tập khi cơ thể mệt mỏi hoặc có dấu hiệu bất thường.

Câu Hỏi Thường Gặp

Tùy vào mức độ khuyết tật, bạn có thể tham gia nhiều môn thể thao khác nhau như bóng rổ xe lăn, bơi lội, điền kinh, cầu lông, bóng bàn, cử tạ, đua xe đạp... Hiện có nhiều câu lạc bộ thể thao dành riêng cho người khuyết tật với đa dạng các bộ môn.

Có nhiều mức chi phí khác nhau tùy thuộc vào môn thể thao bạn chọn. Nhiều tổ chức phi chính phủ và các quỹ từ thiện thường có chương trình hỗ trợ, tài trợ trang thiết bị cho người chơi. Bạn có thể liên hệ với Hội người khuyết tật địa phương để được tư vấn cụ thể.

Hoàn toàn được! Các lớp học đều được thiết kế phù hợp cho người mới bắt đầu. Các huấn luyện viên sẽ hướng dẫn bạn từ những bước cơ bản nhất. Quan trọng là sự kiên trì và quyết tâm của bạn.

Bạn có thể tìm kiếm thông tin qua các kênh sau: Fanpage của Liên đoàn Thể thao Người khuyết tật Việt Nam, website của Hội người khuyết tật các tỉnh thành, hoặc liên hệ trực tiếp với Trung tâm Huấn luyện Thể thao Quốc gia dành cho người khuyết tật tại Hà Nội và TP.HCM.

Chắc chắn rồi! Hệ thống thi đấu thể thao người khuyết tật Việt Nam ngày càng phát triển với nhiều giải đấu từ cấp địa phương đến quốc tế. Nếu có thành tích tốt, bạn hoàn toàn có cơ hội được tuyển chọn vào đội tuyển quốc gia tham dự các giải đấu khu vực và thế giới như ASEAN Para Games, Asian Para Games hay thậm chí là Paralympic.

Hãy mang theo: 1) Giấy tờ tùy thân, 2) Giấy khám sức khỏe (nếu có), 3) Trang phục thể thao thoải mái, 4) Khăn tắm và quần áo thay, 5) Nước uống, 6) Tinh thần thoải mái và quyết tâm. Đặc biệt, đừng quên thông báo trước cho huấn luyện viên về tình trạng sức khỏe cụ thể của bạn.

Với người khiếm thị, bạn có thể tham gia các môn như bóng đá cho người khiếm thị (có tiếng lục lạc trong bóng), điền kinh (chạy có người dẫn đường), cờ vua, cờ tướng, bơi lội hoặc thể dục dụng cụ. Tại Việt Nam, Hội Người mù các tỉnh thành thường có các câu lạc bộ thể thao dành riêng cho hội viên.

Đây là tâm lý chung của hầu hết mọi người khi mới bắt đầu. Bạn có thể: 1) Rủ thêm người thân hoặc bạn bè cùng tham gia, 2) Trao đổi trực tiếp với huấn luyện viên về những lo lắng của mình, 3) Tham gia các buổi giao lưu, gặp gỡ để làm quen trước, 4) Nhớ rằng ai cũng phải bắt đầu từ con số 0 và mọi người đều sẵn lòng giúp đỡ lẫn nhau.

Một số bài tập cơ bản có thể thực hiện tại nhà dưới sự hướng dẫn của huấn luyện viên. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hiệu quả, bạn nên tham gia ít nhất một số buổi tập tại câu lạc bộ để được hướng dẫn đúng kỹ thuật. Sau đó, bạn có thể kết hợp giữa tập luyện tại nhà và tại câu lạc bộ.

Hãy bắt đầu từ những bước nhỏ: 1) Chia sẻ những câu chuyện truyền cảm hứng, 2) Đề xuất cùng họ tham gia một buổi tập thử, 3) Lắng nghe và thấu hiểu những lo lắng của họ, 4) Đồng hành cùng họ trong những bước đầu tiên, 5) Động viên, khích lệ kịp thời. Quan trọng nhất là tôn trọng quyết định và sự sẵn sàng của họ.

Không bao giờ là quá muộn để bắt đầu! Thể thao thích ứng phù hợp với mọi lứa tuổi. Quan trọng là chọn môn thể thao phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe. Tại Việt Nam, nhiều người cao tuổi vẫn tham gia các môn như dưỡng sinh, yoga, hoặc đi bộ với gậy hỗ trợ. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ để chọn bộ môn phù hợp nhất.

Bạn có thể áp dụng một số mẹo sau: 1) Sắp xếp lịch tập cố định trong tuần (2-3 buổi/tuần, mỗi buổi 45-60 phút), 2) Tận dụng thời gian nghỉ trưa hoặc sau giờ làm để tập luyện, 3) Kết hợp vận động nhẹ nhàng trong giờ làm việc (ví dụ: bài tập cổ tay, cổ chân), 4) Tham khảo ý kiến bác sĩ để có chế độ tập luyện phù hợp với cường độ công việc, 5) Nhớ rằng chỉ cần 30 phút vận động mỗi ngày cũng đã mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe.