Hướng Dẫn

Chánh niệm cho trẻ em - Hành trình nuôi dưỡng tâm hồn từ thuở ấu thơ

Hành trình khám phá thế giới nội tâm thông qua các hoạt động chánh niệm được thiết kế riêng cho trẻ em, giúp phát triển trí tuệ cảm xúc và khả năng tập trung một cách tự nhiên.

Xuất bản vào Cập nhật lần cuối vào

Giới Thiệu Trực Quan

người phụ nữ mặc áo cổ tròn đỏ và váy đen ngồi trên sàn
Photo by Cymo Tome on Unsplash
người đàn ông mặc áo thun xanh và quần nâu ngồi trên ghế gỗ vào ban ngày
một cậu bé đang ngồi khoanh tay trên sàn
Một bé gái đang chơi với chiếc xe tải đồ chơi
cậu bé mặc áo thun cổ tròn đỏ ngồi cạnh cậu bé mặc áo thun cổ tròn xám
người đàn ông ngồi trên bàn đeo tai nghe
Bốn người tập yoga trên thảm trong công viên
một người đang ngồi trên tảng đá giữa dòng nước
một người đang ngồi trên tảng đá ngắm hồ
Mọi người tập yoga trong công viên mùa thu
người phụ nữ mặc áo dài tay xanh quần jean xanh ngồi dưới đất ban ngày
cận cảnh máy đánh chữ có gắn biển hiệu
người phụ nữ mặc áo thun cổ tròn đỏ và quần đen ngồi trên đường bê tông xám vào ban ngày
người đàn ông mặc áo sơ mi kẻ sọc xanh trắng ngồi trên bàn gỗ nâu
Một chàng trai trẻ đang ngồi giữa cánh đồng
cô gái mặc áo thun cổ tròn trắng ngồi trên ghế sofa xanh
một người đang ngồi trên tảng đá cạnh hồ
Photo by TONG KBP on Unsplash
Một nhóm người đang ngồi trên bãi cỏ
Photo by Galih Jelih on Unsplash
người phụ nữ mặc áo dài tay đỏ ngồi trên cầu thang gỗ nâu vào ban ngày

Mong Đợi

Tôi vẫn còn nhớ như in cảm giác băn khoăn khi lần đầu nghe về chánh niệm cho trẻ em. Những câu hỏi về khả năng kiên nhẫn và hiểu biết của con cứ lởn vởn trong đầu. Tôi bắt đầu tìm hiểu và chuẩn bị một góc nhỏ trong nhà với chiếc chiếu mây quen thuộc, thêm vài chiếc gối nhỏ xinh và bức tranh cây cối xanh mát. Tôi cũng không quên chuẩn bị chiếc chuông nhỏ bằng đồng - món quà từ bà nội hồi Tết vừa rồi.

Hòa Mình

Buổi sáng chủ nhật đầu tiên ấy, tôi ngạc nhiên khi thấy con gái nhỏ mắt sáng rực như đèn pha khi được làm 'chú ếch con'. Chúng tôi cùng ngồi trong tư thế con ếch, hít vào thở ra, lắng nghe tiếng chuông đồng ngân vang. Con gái tôi thì thầm đầy phấn khích khi nghe thấy tiếng chim hót ngoài vườn. Mùi hương nhè nhẹ từ bình tinh dầu sả chanh lan tỏa khắp phòng, tạo cảm giác ấm áp lạ thường. Từng hơi thở của con dần trở nên sâu và đều đặn hơn.

Suy Ngẫm

Sau ba tháng kiên trì, tôi nhận ra sự thay đổi kỳ diệu không chỉ ở con mà còn ở chính mình. Những cơn giận dữ vô cớ của con đã giảm hẳn, thay vào đó là những lúc con biết dừng lại, hít thở sâu khi cảm thấy bực bội. Tôi nhớ có lần, khi tôi đang căng thẳng vì công việc, chính con là người kéo tay tôi ngồi xuống và nói: 'Mẹ ơi, mình cùng thở như chú ếch nhé!'. Những khoảnh khắc chánh niệm cùng con không chỉ là bài tập mà đã trở thành món quà vô giá trong hành trình làm mẹ của tôi.

Giúp trẻ phát triển khả năng chú ý bền vững, cải thiện hiệu quả học tập và sinh hoạt hàng ngày.
Giúp trẻ nhận biết và gọi tên cảm xúc, từ đó biết cách điều hòa tâm trạng một cách lành mạnh.
Các bài tập thở và thư giãn giúp trẻ giải tỏa áp lực, tìm thấy sự bình yên trong tâm hồn.
Những bài tập trước khi ngủ giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ và ngủ sâu hơn.
Giúp trẻ phát triển hình ảnh bản thân tích cực và sự tự tin vào chính mình.
Tăng cường khả năng đồng cảm và giao tiếp với mọi người xung quanh.
Dạy trẻ cách tạm dừng trước khi phản ứng, từ đó đưa ra quyết định sáng suốt hơn.
  1. Bắt đầu với 3-5 phút mỗi ngày, tăng dần thời gian khi trẻ đã quen
  2. Chọn thời điểm yên tĩnh, tránh lúc trẻ mệt mỏi hoặc đói bụng
  3. Tạo không gian ấm cúng với gối ngồi và thảm tập màu sắc
  4. Sử dụng chuông thiền hoặc âm thanh tự nhiên để bắt đầu và kết thúc buổi tập
  5. Kết hợp với các câu chuyện hoặc nhân vật hoạt hình mà trẻ yêu thích
  6. Khuyến khích trẻ chia sẻ cảm nhận sau mỗi buổi tập
  7. Kiên nhẫn và không ép buộc, hãy để trẻ cảm nhận niềm vui từ từ
  • Không gian yên tĩnh
  • Thảm hoặc chiếu ngồi
  • Chuông nhỏ hoặc đồng hồ hẹn giờ
  • Tâm thế thoải mái, không gò bó
  • Thời gian phù hợp (sáng sớm hoặc tối trước khi ngủ)
  • Một vài vật dụng quen thuộc như gối ôm, búp bê hoặc thú bông
  • Tinh dầu tự nhiên (tùy chọn, nếu trẻ không dị ứng)

Phù hợp với trẻ em. Luôn có người lớn hướng dẫn. Không ép buộc trẻ nếu chưa sẵn sàng. Ngưng ngay nếu trẻ có biểu hiện khó chịu. Có thể điều chỉnh theo nhu cầu đặc biệt của từng trẻ.

Hoàn toàn có thể! Với trẻ nhỏ, bạn có thể bắt đầu bằng những bài tập đơn giản như 'Làm chú ếch con' kéo dài 1-2 phút, kết hợp với các trò chơi vận động nhẹ nhàng.
Với trẻ nhỏ, chỉ cần 3-5 phút mỗi lần, 1-2 lần/ngày là đủ. Quan trọng là sự kiên trì chứ không phải thời gian dài. Khi trẻ đã quen, có thể tăng dần lên 10-15 phút.
Đừng lo lắng! Với trẻ hiếu động, hãy bắt đầu bằng các hoạt động vận động có chủ đích như đi bộ chậm quanh phòng, vừa đi vừa quan sát hơi thở. Dần dần mới chuyển sang các tư thế tĩnh.
Nên chọn khung giờ cố định để tạo thói quen cho trẻ. Thời điểm lý tưởng là sáng sớm sau khi thức dậy hoặc tối trước khi đi ngủ. Tuy nhiên, hãy linh hoạt theo lịch sinh hoạt của gia đình.
Đừng quá đặt nặng việc này. Ở trẻ nhỏ, ngay cả khi có vẻ như không tập trung, các con vẫn đang tiếp thu. Hãy quan sát những thay đổi nhỏ trong cách con kiểm soát cảm xúc hàng ngày.
Thay vì phần thưởng vật chất, hãy dành cho con những lời khen cụ thể như 'Con đã ngồi yên rất giỏi' hoặc 'Mẹ thấy con đã biết hít thở khi tức giận'. Điều này giúp trẻ cảm nhận được giá trị thực sự của việc thực hành.
Hiện có nhiều sách và ứng dụng hữu ích như 'Chánh niệm cho bé' của tác giả Nguyễn Thị Minh, hoặc các ứng dụng thiền định với giao diện tiếng Việt thân thiện với trẻ em.
Hoàn toàn không cần. Điều quan trọng nhất là sự chân thành và tình yêu thương. Bạn có thể học cùng con, thậm chí những lúc vấp ngã cũng là cơ hội để dạy con về sự kiên nhẫn.
Hãy sáng tạo! Biến mỗi bài tập thành một cuộc phiêu lưu nhỏ. Ví dụ: 'Hôm nay chúng ta sẽ là những chú mèo con đang duỗi người dưới nắng ấm' hoặc 'Cùng lắng nghe xem tiếng chuông bay đi đâu nhé!'
Nếu có điều kiện, việc tham gia lớp học với giáo viên chuyên môn sẽ rất bổ ích. Tuy nhiên, việc thực hành tại nhà với cha mẹ lại mang đến sự gắn kết đặc biệt mà không lớp học nào có được.
Đừng nản lòng! Hãy thử lại vào thời điểm khác trong ngày. Bạn cũng có thể thay đổi hình thức hoạt động, hoặc đơn giản là làm gương để trẻ tự nguyện tham gia.
Mỗi trẻ có tiến độ riêng. Có trẻ chỉ sau vài tuần đã có những thay đổi rõ rệt, có trẻ cần nhiều thời gian hơn. Điều quan trọng là sự kiên nhẫn và nhất quán. Hãy nhớ rằng, mỗi khoảnh khắc hiện tại với con đều là vô giá.

Khám phá hành trình chánh niệm đầy thú vị cùng con