คู่มือ

การฝึกสติสำหรับเด็ก: กิจกรรมและเกมสร้างสมาธิและความสงบ

การฝึกสติสำหรับเด็กคือการนำเทคนิคการมีสติมาประยุกต์ใช้ในรูปแบบที่เหมาะสมกับเด็ก ช่วยพัฒนาความสามารถในการจดจ่อ ควบคุมอารมณ์ และสร้างความสงบภายในใจ ผ่านกิจกรรมสนุกๆ ที่เข้าใจง่าย

โดย ทีมบรรณาธิการ DoItAgain

เผยแพร่เมื่อ 7 พฤศจิกายน 2568อัปเดตล่าสุดเมื่อ 7 พฤศจิกายน 2568

เมื่อสัปดาห์ที่แล้ว ฉันตัดสินใจลองฝึกสติกับลูกสาววัย 6 ขวบของฉัน เธอมักจะหงุดหงิดง่ายและมีปัญหาในการควบคุมอารมณ์ ฉันกังวลว่าเธออาจจะเบื่อหรือไม่เข้าใจ แต่ก็หวังว่าการฝึกสติจะช่วยให้เธอสงบลงได้ ฉันเริ่มต้นด้วยการหาข้อมูลเกี่ยวกับการฝึกสติสำหรับเด็ก และเตรียมกิจกรรมง่ายๆ ไว้หลายอย่าง

การดื่มด่ำ

วันแรกที่เราลองกัน ฉันชวนเธอเล่นเกม 'ฟังเสียงระฆัง' ฉันสั่นกระดิ่งเล็กๆ และให้เธอหลับตา ฟังเสียงจนกว่าเสียงจะหายไป เธอตื่นเต้นมากที่ได้เล่นเกมนี้ ต่อมาเราลองทำท่าโยคะสัตว์ต่างๆ เธอชอบท่า 'สิงโตคำราม' เป็นพิเศษ เพราะได้ส่งเสียงดังๆ ระหว่างฝึก ฉันสังเกตเห็นว่าเธอเริ่มมีสมาธิมากขึ้น และยิ้มแย้มแจ่มใส

การไตร่ตรอง

หลังจากฝึกสติมาสัปดาห์หนึ่ง ลูกสาวของฉันดูสงบลงและควบคุมอารมณ์ได้ดีขึ้น เธอเริ่มใช้เทคนิคการหายใจเมื่อรู้สึกโกรธ และชอบบอกให้ฉันรู้ว่าเธอรู้สึกอย่างไรในแต่ละวัน การฝึกสติไม่เพียงแต่ช่วยให้ลูกของฉันเท่านั้น แต่ยังทำให้ความสัมพันธ์ของเราดีขึ้นด้วย ตอนนี้มันกลายเป็นกิจวัตรประจำวันที่เราทั้งคู่รอคอย

ทำไมถึงสำคัญ

การฝึกสติช่วยให้เด็กมีสมาธิจดจ่อกับปัจจุบันได้ดีขึ้น ส่งผลต่อการเรียนและการทำกิจกรรมต่างๆ

เด็กๆ จะเรียนรู้วิธีรับมือกับอารมณ์ต่างๆ อย่างเหมาะสม ลดการแสดงออกทางอารมณ์ที่รุนแรง

เมื่อเด็กสามารถควบคุมตนเองได้ดีขึ้น จะส่งผลให้มีความมั่นใจในการใช้ชีวิตประจำวันมากขึ้น

การฝึกสติช่วยให้เด็กเข้าใจและแสดงออกถึงความรู้สึกของตนเองได้ดีขึ้น

เทคนิคการหายใจและการผ่อนคลายช่วยให้เด็กจัดการกับความเครียดได้ดีขึ้น

การฝึกสติช่วยให้สมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับความคิดสร้างสรรค์ทำงานได้ดีขึ้น

การทำกิจกรรมร่วมกันช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่และลูก

วิธีการเริ่มต้น

เริ่มจากกิจกรรมสั้นๆ 5 นาทีต่อวัน แล้วค่อยๆ เพิ่มเวลาขึ้น
เลือกเวลาที่เด็กๆ รู้สึกผ่อนคลาย เช่น ก่อนนอนหรือหลังตื่นนอน
ใช้เกมและการเล่นเป็นสื่อในการสอน เช่น เกมฟังเสียงหรือการเคลื่อนไหวร่างกาย
เป็นแบบอย่างที่ดีด้วยการฝึกสติไปพร้อมๆ กัน
ชื่นชมและให้กำลังใจเมื่อเด็กๆ พยายาม
ทำให้เป็นกิจวัตรประจำวันที่สนุกสนาน
ปรับเปลี่ยนกิจกรรมให้เหมาะสมกับความสนใจของเด็กแต่ละคน

สิ่งที่คุณจะต้องการ

พื้นที่เงียบสงบพอสมควร
เวลา 5-15 นาทีต่อวัน
อุปกรณ์ง่ายๆ เช่น กระดิ่ง หมอน หรือผ้าห่ม
ทัศนคติที่เปิดกว้างและใจเย็น
การมีส่วนร่วมจากผู้ปกครอง

ความปลอดภัยเป็นอันดับแรก

ควรเลือกกิจกรรมที่เหมาะสมกับวัยของเด็ก อย่าบังคับให้เด็กทำกิจกรรมที่ไม่สนุกหรือเครียดเกินไป ผู้ปกครองควรเข้าร่วมกิจกรรมด้วยเพื่อสร้างความมั่นใจและความสนุกสนาน

คำถามที่พบบ่อย

เด็กสามารถเริ่มฝึกสติได้ตั้งแต่อายุ 3-4 ขวบ โดยใช้กิจกรรมที่เหมาะสมกับวัย เช่น การฟังเสียงธรรมชาติหรือการหายใจเป็นรูปตัวเลข

ไม่ควรบังคับ ลองเปลี่ยนเป็นกิจกรรมที่สนุกกว่า หรือรอจังหวะที่เด็กๆ อารมณ์ดีและพร้อมจะร่วมกิจกรรม

ผลลัพธ์อาจแตกต่างกันไปในแต่ละคน แต่โดยทั่วไปจะเริ่มเห็นการเปลี่ยนแปลงหลังจากฝึกต่อเนื่อง 2-3 สัปดาห์

เช่น การฟังเสียงระฆัง การหายใจเป็นรูปตัวเลข การทำท่าโยคะสัตว์ หรือการนับลมหายใจ

แนะนำให้ฝึกวันละ 5-15 นาที ทุกวัน หรืออย่างน้อย 3-4 ครั้งต่อสัปดาห์

ได้แน่นอน การฝึกสติมีประโยชน์ต่อเด็กสมาธิสั้นเป็นอย่างมาก แต่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อเลือกกิจกรรมที่เหมาะสม

ไม่จำเป็น ใช้สิ่งของในบ้านทั่วไปก็ได้ เช่น หมอน ผ้าห่ม หรือของเล่นชิ้นโปรด

อธิบายง่ายๆ ว่าเป็นการฝึกให้ใจสงบเหมือนซูเปอร์ฮีโร่ที่ควบคุมพลังของตัวเองได้

มีหลายกิจกรรม เช่น การเดินช้าๆ สังเกตธรรมชาติ การฟังเสียงนก หรือการนั่งสมาธิใต้ต้นไม้

สังเกตจากพฤติกรรมที่สงบขึ้น มีสมาธิจดจ่อได้นานขึ้น และสามารถควบคุมอารมณ์ได้ดีขึ้น

ไม่จำเป็นต้องให้รางวัลเป็นของขวัญ การชมเชยหรือกอดก็เพียงพอแล้ว

ลองเปลี่ยนกิจกรรมที่สนุกกว่า หรือทำให้สั้นลง แล้วค่อยๆ เพิ่มเวลาเมื่อเด็กพร้อม