คู่มือ

คู่มือการรู้ดิจิทัล เริ่มต้นใช้งานเทคโนโลยีอย่างมั่นใจและปลอดภัย

พัฒนาความเข้าใจในการใช้งานอุปกรณ์ดิจิทัลและบริการออนไลน์อย่างชาญฉลาด เรียนรู้วิธีปกป้องข้อมูลส่วนตัวและใช้งานเทคโนโลยีได้อย่างมั่นใจ

เผยแพร่เมื่อ อัปเดตล่าสุดเมื่อ

บทนำภาพ

มือเด็กกำลังพิมพ์แป้นพิมพ์แล็ปท็อป
Photo by Vlad Deep on Unsplash
พ่อลูกกำลังมองหน้าจอแล็ปท็อปร่วมกัน
เด็กชายกำลังเรียนด้วยแล็ปท็อปที่โต๊ะ
ผู้หญิงทำงานบนโซฟาด้วยแล็ปท็อป
หญิงสาวทำงานบนแล็ปท็อปที่โต๊ะทำงาน
จอคอมพิวเตอร์แบบ CRT
ผู้หญิงใส่เสื้อแขนยาวสีขาวกำลังใช้แมคบุ๊กแอร์บนโต๊ะไม้สีน้ำตาล
ผู้หญิงในเสื้อแขนยาวสีดำกำลังใช้แล็ปท็อปสีเทา
กลุ่มคนนั่งทำงานที่โต๊ะด้วยแล็ปท็อป
Photo by Haseeb Modi on Unsplash
บทเรียนออนไลน์กำลังเล่นอยู่บนหน้าจอคอมพิวเตอร์
Photo by Duc Van on Unsplash
ชายหนุ่มกำลังทำงานบนแล็ปท็อป
เด็กหญิงตัวน้อยนั่งอยู่หน้าแป้นพิมพ์คอมพิวเตอร์
เด็กหญิงตัวน้อยนั่งอยู่หน้าแล็ปท็อป
ผู้หญิงนั่งทำงานที่โต๊ะด้วยแล็ปท็อป
โต๊ะไม้พร้อมตัวอักษร Scrabble เรียงเป็นคำว่า learn online
Photo by Ling App on Unsplash
บุคคลกำลังเขียนบนแท็บเล็ต
Photo by Shawn Rain on Unsplash
ภาพระยะใกล้ของเครื่องพิมพ์ดีดที่มีป้ายติดอยู่
คนกำลังอ่านหนังสือ
ผู้ชายนั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์บนโต๊ะ
Photo by Ahmad Faiz on Unsplash
ผู้ชายนั่งทำงานกับแล็ปท็อป
Photo by algoleague on Unsplash

ความคาดหวัง

จำได้ว่าวันแรกที่ลูกสาวซื้อแท็บเล็ตให้ ฉันแทบไม่กล้าแตะต้องมันเลย หน้าจอสัมผัสดูซับซ้อนเหลือเกิน แค่เปิดเครื่องก็กลัวว่าจะกดผิด จำได้ว่าเคยเห็นเพื่อนบ้านโดนหลอกให้โอนเงินผ่านไลน์จนเสียเงินไปเป็นหมื่น ทั้งที่ตัวเองก็ยังส่งสติกเกอร์ไม่เป็นเลย แต่วันหนึ่งลูกสาวต้องย้ายไปทำงานต่างจังหวัด การได้เห็นหน้าลูกผ่านวิดีโอคอลล์กลายเป็นความปรารถนาที่ทำให้ฉันตัดสินใจลุกขึ้นมาเรียนรู้

เริ่มจากพื้นฐานที่สุดคือการเปิด-ปิดเครื่อง จำได้ว่าตอนแรกกดปุ่มค้างจนมือสั่น กลัวเครื่องจะพัง แต่พอได้ลองทำบ่อยๆ ก็เริ่มชินมือ ฉันซื้อสมุดเล่มหนึ่งมาเขียนขั้นตอนต่างๆ ไว้ ตั้งแต่การเชื่อมต่อไวไฟร้านกาแฟใกล้บ้าน ไปจนถึงการตั้งรหัสผ่านที่ปลอดภัย แม้จะเขียนไม่สวยและมีลบๆ เขียนๆ อยู่หลายรอบ แต่ก็ภูมิใจที่ค่อยๆ ทำความเข้าใจไปทีละขั้น

การดื่มด่ำ

จำได้ว่าวันแรกที่ลองวิดีโอคอลล์หาลูกสาว ใจเต้นแรงมาก นิ้วสั่นจนเกือบกดปุ่มผิด แต่เมื่อเห็นหน้าลูกปรากฏบนหน้าจอ แม้ภาพจะกระตุกไปมาบ้างเพราะสัญญาณไม่ดี แต่ความสุขนั้นช่างหาที่เปรียบไม่ได้ เสียงลูกบอกว่า "แม่คะ หนูคิดถึงแม่นะ" ทำให้น้ำตาซึม

เริ่มจากพื้นฐานง่ายๆ อย่างการตั้งรหัสผ่านที่ปลอดภัยผ่านแอป a digital wallet app และการอัปเดตซอฟต์แวร์ จำได้ครั้งแรกที่ลองใช้แอปเปย์เมนต์อย่าง mobile payment ด้วยตัวเอง ใจเต้นแรงมากกลัวจะกดผิด แต่เมื่อทำสำเร็จ รู้สึกภูมิใจที่สามารถจ่ายค่าอาหารผ่านมือถือได้อย่างสะดวกสบาย แม้คุณตาจะยังไม่เข้าใจ แต่ก็ชื่นชมที่เห็นฉันพัฒนาตัวเอง

ทุกเช้าฉันจะฝึกพิมพ์ข้อความภาษาไทยด้วยแป้นพิมพ์บนหน้าจอสัมผัส บางครั้งก็พิมพ์ผิดเป็น "คะ" แทน "ค่ะ" แต่เพื่อนๆ ในกลุ่มไลน์วัยเดียวกันก็ช่วยแก้ไขให้อย่างเป็นกันเอง ตอนนี้สามารถส่งสติกเกอร์น่ารักๆ ให้หลานได้แล้ว แถมยังโพสต์รูปขนมที่ทำเองลงเฟซบุ๊กได้ด้วย

การไตร่ตรอง

วันนี้เมื่อมองย้อนกลับไป ฉันรู้สึกขอบคุณความกล้าที่เริ่มต้นเรียนรู้ แม้จะช้าแต่ก็มั่นคง ตอนนี้ไม่เพียงแค่วิดีโอคอลล์หาลูกสาวได้ ยังช่วยสอนเพื่อนบ้านวัยใกล้เคียงให้ใช้งานไลน์เบื้องต้นได้ด้วย รู้สึกว่าตัวเองไม่เป็นภาระลูกหลานอีกต่อไป

ที่สำคัญที่สุดคือการได้เห็นรอยยิ้มของคุณตาที่ได้เห็นหน้าหลานผ่านวิดีโอคอลล์เป็นครั้งแรก เป็นความรู้สึกที่คุ้มค่ากับความพยายามทุกอย่าง ตอนนี้ฉันกลายเป็นที่ปรึกษาด้านดิจิทัลให้กับเพื่อนๆ ในชุมชนเล็กๆ ของเรา แม้จะยังไม่เก่งเท่าคนรุ่นใหม่ แต่ความตั้งใจและประสบการณ์ตรงของฉันกลับช่วยให้เพื่อนวัยเดียวกันเข้าใจเทคโนโลยีได้ง่ายขึ้น

การเรียนรู้ไม่มีวันสิ้นสุด ตอนนี้ฉันกำลังสนใจเรียนออนไลน์ผ่าน Thai MOOC และพบว่ามีคอร์สฟรีมากมายที่ช่วยพัฒนาทักษะดิจิทัล แม้บางครั้งจะเจอปัญหาที่แก้ไม่ตก แต่ก็รู้สึกดีที่ได้ลองผิดลองถูก และภูมิใจทุกครั้งที่ก้าวผ่านความท้าทายใหม่ๆ ได้สำเร็จ

เรียนรู้วิธีตั้งรหัสผ่านที่แข็งแรง ระวังมิจฉาชีพทางออนไลน์ และปกป้องข้อมูลส่วนตัวจากการโจรกรรม
ใช้งานแอปพลิเคชันวิดีโอคอลล์และโซเชียลมีเดียเพื่อพูดคุยกับครอบครัวที่อยู่ไกล
ใช้บริการธนาคารออนไลน์ ช้อปปิ้งออนไลน์ และบริการส่งอาหารได้ด้วยตัวเอง
เรียนออนไลน์ฟรีผ่านแพลตฟอร์มต่างๆ เช่น Thai MOOC และ YouTube
เรียนรู้ทักษะใหม่ๆ ที่ช่วยส่งเสริมอาชีพและคุณภาพชีวิต
เข้าใจและมีส่วนร่วมในโลกออนไลน์ได้อย่างมั่นใจ
ใช้งานบริการออนไลน์แทนการเดินทาง เช่น จองตั๋วรถไฟ-เครื่องบิน ชำระบิลต่างๆ
  1. เริ่มจากอุปกรณ์ที่ใช้งานบ่อยที่สุด เช่น สมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ต
  2. เรียนรู้การตั้งค่าเบื้องต้น เช่น การเชื่อมต่อไวไฟ และการอัปเดตซอฟต์แวร์
  3. ฝึกใช้แอปพลิเคชันพื้นฐาน เช่น ไลน์ เฟซบุ๊ก และ YouTube
  4. เรียนรู้วิธีตั้งรหัสผ่านที่ปลอดภัยและเปิดการยืนยันตัวตนสองขั้นตอน
  5. ฝึกฝนการพิมพ์ภาษาไทยบนหน้าจอสัมผัส
  6. ทดลองใช้บริการออนไลน์ง่ายๆ เช่น สั่งอาหารผ่านแอป แอปสั่งอาหาร
  7. เข้าร่วมกลุ่มออนไลน์สำหรับผู้เริ่มต้นใช้เทคโนโลยีเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้
  • สมาร์ทโฟนหรือแท็บเล็ตที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตได้
  • บัญชีอีเมลสำหรับลงทะเบียนบริการต่างๆ
  • ความอดทนและความตั้งใจที่จะเรียนรู้
  • สมุดบันทึกสำหรับจดขั้นตอนสำคัญๆ
  • ผู้ช่วยหรือคนในครอบครัวสำหรับคำแนะนำเบื้องต้น

เนื้อหาเหมาะสำหรับผู้ใช้ทุกระดับความสามารถ ควรระมัดระวังในการให้ข้อมูลส่วนตัวทางออนไลน์ และตรวจสอบความน่าเชื่อถือของแหล่งที่มาเสมอ ผู้ที่มีปัญหาด้านการมองเห็นสามารถใช้ฟังก์ชันการอ่านหน้าจอได้

แน่นอนครับ/ค่ะ การเรียนรู้ไม่มีอายุขัย ช้าๆ เป็นพอ ไม่ต้องรีบร้อน เริ่มจากพื้นฐานก่อน ค่อยๆ ฝึกฝนไปเรื่อยๆ
แนะนำวันละ 15-30 นาที แต่ถ้ารู้สึกสนุกอาจนานกว่านั้นได้ ควรแบ่งเวลาให้เหมาะสมกับสุขภาพตาและร่างกาย
ไม่ต้องกังวลครับ/ค่ะ ให้จดขั้นตอนสำคัญๆ ลงสมุดหรือบันทึกโน้ตในโทรศัพท์ไว้ดูย้อนหลังได้
แนะนำเริ่มจากแอปพื้นฐานก่อน เช่น ไลน์ เฟซบุ๊ก YouTube Google Maps และแอปธนาคารของท่าน
อย่าเพิ่งคลิกลิงก์แปลกๆ ตรวจสอบแหล่งที่มาก่อนให้แน่ใจ และไม่บอกรหัสผ่านให้ใครแม้แต่เจ้าหน้าที่ธนาคาร
สอบถามลูกหลาน เพื่อน หรือไปที่ศูนย์บริการไอทีใกล้บ้าน ส่วนใหญ่มีเจ้าหน้าที่คอยช่วยเหลือ
มีหลายแห่งครับ/ค่ะ เช่น Thai MOOC, เรียนฟรี.com และช่อง YouTube สอนใช้สมาร์ทโฟนสำหรับผู้สูงอายุ
แนะนำให้เปลี่ยนทุก 3-6 เดือน และไม่ใช้รหัสผ่านซ้ำกันทุกบัญชี
แนะนำให้ใช้ตัวช่วยจัดการรหัสผ่าน เช่น ที่เก็บรหัสผ่านในสมาร์ทโฟน หรือใช้ประโยคที่จำง่ายมาผสมกับตัวเลขและสัญลักษณ์
สำคัญมากครับ/ค่ะ เพราะการอัปเดตมักมาพร้อมกับการแก้ไขช่องโหว่ความปลอดภัย
ควรระมัดระวัง หลีกเลี่ยงการทำธุรกรรมทางการเงินหรือกรอกข้อมูลสำคัญเมื่อใช้ Wi-Fi สาธารณะ
ตั้งสติก่อนเชื่อข้อมูลทางโทรศัพท์ โดยเฉพาะเรื่องเงินทอง ควรตรวจสอบกับแหล่งข้อมูลที่เชื่อถือได้อีกครั้ง

เริ่มต้นเรียนรู้ทักษะดิจิทัลวันนี้ เปิดโลกใหม่ที่ไม่ต้องกลัวเทคโนโลยีอีกต่อไป!