Gids

Aandachtsoefeningen voor kinderen | Spelenderwijs rust vinden

Ontdek leuke, eenvoudige manieren om kinderen te begeleiden bij het ontwikkelen van aandacht en rust. Perfect voor thuis of in de klas, afgestemd op de Nederlandse cultuur en leefstijl.

Gepubliceerd op Laatst bijgewerkt op

Visuele Introductie

Vrouw in rode top en zwarte rok zit op de grond
Photo by Cymo Tome on Unsplash
man in een blauw T-shirt en bruine broek die overdag op een bruine houten stoel zit
Een jongetje dat met zijn handen in elkaar zit
Een klein meisje dat met een speelgoedvrachtwagen speelt
Jongen in een rood T-shirt zit naast een jongen in een grijs T-shirt
een man met een koptelefoon aan een tafel
Vier mensen die yoga beoefenen op matten in een park.
Een persoon die op een rots in het water zit
Een persoon die op een rots zit en naar een meer kijkt
Mensen die yoga doen in een park tijdens de herfst.
vrouw in blauwe lange mouw blouse en blauwe spijkerbroek zittend op de grond overdag
close-up van een typemachine met een bordje erop
Vrouw in een rood T-shirt en zwarte broek zit op een grijze betonnen weg
Man in een wit en blauw gestreept overhemd zit aan een bruine houten tafel
Een jonge man die in het midden van een veld zit
Meisje in een wit T-shirt zit op een groene bank
een persoon die op een rots bij een meer zit
Photo by TONG KBP on Unsplash
Een groep mensen die in het gras zit
Photo by Galih Jelih on Unsplash
Vrouw in een rood shirt met lange mouwen zit op een bruine houten trap

Verwachting

Mijn dochter van 7, altijd druk met school, voetbal en speelafspraakjes, had moeite met stilzitten en ontspannen. Tijdens het avondeten was haar hoofd nog vol van de dag. Ik zocht naar manieren om haar te helpen rust te vinden, maar 'gewoon even rustig zitten' werkte niet bij haar energieke karakter. Toen ik las over kindermindfulness, was ik sceptisch. Zou dit iets zijn voor ons drukke gezin in de stad?

Ik besloot het op een vrije woensdagmiddag te proberen. In plaats van onze gebruikelijke fietstocht door een stadspark, maakte ik een knus hoekje in de woonkamer met kussens en haar favoriete knuffel, een bruine beer genaamd Bruintje. "We gaan iets nieuws proberen," zei ik, terwijl ik een zacht belletje liet klinken dat ik speciaal hiervoor had gekocht bij een winkel.

Onderdompeling

We begonnen met de "Beer-ademhaling" - een oefening die ik had gelezen in een Nederlands opvoedblad. Ik fluisterde dat ze zich moest voorstellen dat ze een knuffelbeer was die in winterslaap ging. Tot mijn verbazing ging ze serieus op haar rug liggen met Bruintje op haar buik. We keken samen hoe de beer langzaam op en neer ging bij haar ademhaling. Ze giechelde zachtjes dat het leek alsof de beer op haar buik danste.

Toen we buiten gingen zitten in de buitenlucht, vroeg ik haar om haar ogen te sluiten en te luisteren naar alle geluiden om ons heen. Ik vroeg of ze de vogels en het geritsel van de bladeren hoorde. Haar gezichtje klaarde op toen ze het getjilp van de mussen in de haag hoorde. Ze zei dat het leek alsof de vogels een feestje aan het vieren waren.

Het mooiste moment kwam toen we de "Spaghetti-oefening" deden. Ik vroeg haar om zich zo stijf mogelijk te maken als ongekookte spaghetti en dan langzaam te verslappen alsof ze in een pan met warm water lag. Ze giechelde toen ik haar armen en benen zachtjes heen en weer wiegde. "Ik voel me net een lappenpop," fluisterde ze, met een ontspannen glimlach.

Reflectie

Die eerste middag verliep anders dan ik had verwacht. Mijn dochter, die normaal geen minuut stil kon zitten, lag na afloop rustig op de grond te staren naar het plafond. Ze zei verbaasd dat haar hoofd zo lekker leeg voelde. Ik had niet gedacht dat zoiets simpels zo'n effect zou hebben.

Na verloop van tijd is mindfulness een vast onderdeel van ons ritueel geworden. Vooral op drukke schooldagen, als de juf aangeeft dat ze onrustig was, vragen we 's avonds: Of ze het belletje mocht pakken. Soms doen we maar vijf minuutjes, maar het helpt haar om tot rust te komen voor het slapengaan. Het mooiste vind ik nog steeds hoe ze zelf aangeeft wanneer ze behoefte heeft aan een rustmomentje. "Mama, kan ik even met Bruintje mediteren?" is iets wat ik nooit had verwacht te horen van mijn stuiterbal van een dochter.

Kinderen leren zich beter te concentreren tijdens de les en huiswerk, wat hun schoolprestaties ten goede komt.
Kinderen leren hun gevoelens te herkennen en er beter mee om te gaan, wat zorgt voor minder driftbuien en frustratie.
Er zijn aanwijzingen dat mindfulness angstgevoelens bij kinderen kan verminderen en hun algehele welzijn kan verbeteren.
Door meer inzicht in hun eigen gedachten en gevoelens, groeit het zelfvertrouwen van kinderen.
Ontspanningsoefeningen voor het slapengaan helpen kinderen makkelijker in slaap te vallen en door te slapen.
Gedeelde mindfulness-momenten creëren kwaliteitstijd en verbondenheid in het drukke gezinsleven.
Kinderen leren zich te ontspannen in een maatschappij waar veel van hen wordt verwacht, zowel op school als daarbuiten.
  1. Kies een vast moment, bijvoorbeeld voor het avondeten of na schooltijd.
  2. Begin met korte sessies van 2-3 minuten en bouw langzaam op.
  3. Gebruik een belletje of klankschaal om het begin en einde aan te geven.
  4. Doe zelf actief mee - kinderen leren door na te doen.
  5. Maak het speels met fantasierijke verhalen en beelden.
  6. Sluit aan bij de belevingswereld van je kind (gebruik hun favoriete knuffel of speelgoed).
  7. Bouw een vast ritueel op, bijvoorbeeld na het avondeten of voor het slapengaan.
  • Rustige ruimte zonder afleidingen (bijv. een hoekje in de woonkamer)
  • Comfortabele kleding die makkelijk zit
  • Zachte ondergrond (vloerkleed, yogamat of kussens)
  • 5-10 minuten ongestoorde tijd
  • Eventueel een belletje of klankschaal (verkrijgbaar bij diverse winkels)
  • Optioneel: knuffeldier als hulpmiddel
  • Open houding en geduld van de begeleider

Geschikt voor jonge kinderen. Zorg voor een veilige, rustige ruimte zonder scherpe voorwerpen. Blijf altijd in de buurt van jonge kinderen tijdens de oefeningen. Stop bij ongemak of weerstand. Let op bij kinderen met epilepsie of andere neurologische aandoeningen - raadpleeg bij twijfel een arts.

Vanaf jonge leeftijd kunnen kinderen eenvoudige aandachtsoefeningen doen. Pas de oefeningen aan aan hun ontwikkelingsniveau. Voor peuters kun je het beste korte, speelse momenten van een minuut of twee aanbieden.
Begin met korte sessies en bouw dit geleidelijk op, afhankelijk van de leeftijd en het concentratieniveau van het kind. Het gaat om de regelmaat, niet om de duur.
Dwing het niet af. Probeer het op een ander moment of maak het speelser. Soms helpt het om te beginnen met bewegende oefeningen, zoals 'langzaam lopen als een reus' of 'staan als een boom'. Laat je kind ook eens zelf kiezen welke oefening jullie gaan doen.
Vermijd oefeningen vlak na het eten of als je kind erg moe, hongerig of overstuur is. Kies een moment waarop je kind redelijk rustig en ontvankelijk is, bijvoorbeeld na een rustig moment voorlezen of na het buitenspelen.
Gebruik fantasierijke verhalen, knuffels als hulpmiddelen en maak er een spelletje van. In plaats van 'we gaan mediteren', kun je zeggen 'we gaan op avontuur in ons eigen lichaam'. Gebruik herkenbare beelden uit hun leefwereld, zoals dieren of superhelden.
Mindfulness is over het algemeen veilig. Sommige kinderen kunnen emotioneel worden als ze zich bewust worden van hun gevoelens. Wees hierop voorbereid en bied troost en begrip. Stop als je kind er duidelijk niet aan toe is en probeer het later opnieuw.
Regelmaat is belangrijker dan duur. Drie keer per week 5 minuten is effectiever dan één keer per week een half uur. Probeer het te integreren in bestaande routines, zoals voor het slapengaan of na het avondeten.
Dat is niet erg! Het gaat niet om perfectie maar om het oefenen van aandacht. Lach gerust mee en geniet van het speelse aspect. Soms helpt het om het 'oefenen' niet te noemen, maar het te presenteren als een spelletje of avontuur.
Ja, onderzoek toont dat mindfulness kan helpen bij concentratieproblemen, maar het is geen vervanging van professionele behandeling. Het kan wel een waardevolle aanvulling zijn. Overleg bij twijfel met een arts of therapeut.
Integreer mindfulness in bestaande routines. Bijvoorbeeld: aandachtig tandenpoetsen, bewust ademhalen tijdens het wachten bij het stoplicht, of een korte bodyscan voor het slapengaan. Elke minuut telt!
Absoluut! Steeds meer scholen en buitenschoolse opvangcentra in Nederland werken met mindfulness. Vraag ernaar bij de leerkracht of begeleider. Er zijn speciale programma's beschikbaar voor scholen, zoals 'Aandacht Werkt!' of 'MindfulKids'.
Let op subtiele veranderingen: wordt je kind rustiger, kan het zich beter concentreren, slaapt het beter, of kan het beter omgaan met teleurstellingen? Soms merk je het pas na verloop van tijd. Vraag ook aan je kind zelf wat het ervan vindt en of het verschil merkt.

Ontdek speelse manieren om meer rust te brengen in het leven van je kind.