Gids

Doe mee met natuurwaarnemingen in Nederland en word burgerwetenschapper

Verzamel waardevolle gegevens over dieren, planten en natuurverschijnselen die wetenschappers helpen bij hun onderzoek naar biodiversiteit en klimaatverandering in Nederland.

Gepubliceerd op Laatst bijgewerkt op

Visuele Introductie

Een man die met een camera een foto maakt van een waterpartij
een uil zit op een tak
Photo by Erik Karits on Unsplash
een uil die op een tak in het bos zit
Photo by Erik Karits on Unsplash
uil die overdag op een tak zit
bruin-witte uil op oranje plastic bak
Photo by Erik Karits on Unsplash
een vogel die op een boom staat
bruine uil op bruine boomtak overdag
Photo by Erik Karits on Unsplash
Een vrouw maakt foto's in een dicht bos.
een vogel die bovenop een tak zit
een uil die op een boom zit
een zeearend die bovenop een boomtak zit
vrouw in zwart-witte jurk staand op een bruine houten boomstam omringd door groen gras
Photo by Erik Karits on Unsplash
een uil zit op een mosheuvel
Photo by Erik Karits on Unsplash
arend die op een tak staat en naar een zwarte eekhoorn kijkt
bruine uil op een boomtak overdag
Photo by Erik Karits on Unsplash
een uil zit op een tak
Photo by James Lee on Unsplash
een vogel die op een tak in een bos zit
Photo by Erik Karits on Unsplash
bruine uil die overdag op een tak zit
een roofvogel die op een tak zit
bruine eekhoorn op een tak

Verwachting

Ik was erg enthousiast toen ik voor het eerst hoorde over burgerwetenschap in de uitzending van een natuurprogramma. Een week later stond ik bij het bezoekerscentrum van een natuurorganisatie, waar ik me had opgegeven voor een cursus vogelherkenning. Mijn nieuwe verrekijker lag nog in de verpakking - ik keek ernaar uit om ermee aan de slag te gaan. Zou ik die zeldzame blauwborst uit de verhalen van de gids ook te zien krijgen? Ik had thuis alvast een vogelherkenningsapp gedownload en zat vol verwachtingen.

Onderdompeling

Bij het eerste ochtendgloren stond ik in de een natuurgebied, mijn adem wolkte voor mijn gezicht in de koele ochtendlucht. Het was precies zo'n typisch Nederlandse herfstochtend - een laaghangende mist boven de plassen, het geluid van ganzen in de verte. Toen ik door mijn verrekijker tuurde, zag ik plotseling een ijsvogeltje op een tak boven het water zitten. Het was een prachtig gezicht in het ochtendlicht. Ik maakte een notitie van de waarneming in mijn app. De natuur liet zich van haar mooiste kant zien. Dit was pas écht genieten, midden in de Nederlandse natuur!

Reflectie

Nu, een halfjaar later, kijk ik met veel plezier terug op mijn eerste stappen als burgerwetenschapper. Mijn waarnemingen hebben bijgedragen aan onderzoek naar de effecten van klimaatverandering op trekvogels in Nederland. Wat begon als een nieuwigheidje is uitgegroeid tot een heuse passie. Elke zaterdagochtend sta ik weer klaar met mijn verrekijker en notitieboekje. Het mooiste is misschien nog wel dat ik de natuur nu met heel andere ogen bekijk - ik zie en hoor dingen die me voorheen nooit waren opgevallen. En dat allemaal gewoon hier, in onze eigen Nederlandse natuurgebieden. Wie had gedacht dat mijn bijdrage zo'n verschil kon maken?

Nederland heeft unieke natuurgebieden die nauwkeurige monitoring nodig hebben, zoals de Waddenzee en de Veluwe.
Burgerwetenschappers spelen een cruciale rol bij het vroegtijdig signaleren van veranderingen in de Nederlandse natuur en het klimaat.
Jouw waarnemingen helpen bij het beschermen van bedreigde soorten zoals de grutto en de kievit in Nederland.
Je leert veel over de typisch Nederlandse flora en fauna en ontwikkelt een scherper oog voor de natuur om je heen.
Wandelen in de Nederlandse natuur is niet alleen ontspannend, maar ook goed voor je conditie en weerstand.
Je draagt bij aan belangrijk onderzoek en vergroot het draagvlak voor natuurbehoud in Nederland.
Iedereen kan meedoen, van kinderen tot ouderen, en zo bijdragen aan echt wetenschappelijk onderzoek.
  1. Download de gratis app 'Tuinvogels' van de Vogelbescherming Nederland
  2. Meld je aan voor een excursie bij een lokaal IVN (Instituut voor Natuureducatie)
  3. Bezoek een natuurgebied bij jou in de buurt, zoals een van de Nationale Parken
  4. Begin met het herkennen van algemene vogelsoorten in je eigen tuin of buurt
  5. Gebruik de app ObsIdentify om planten en insecten te determineren
  6. Deel je waarnemingen via waarneming.nl of de app van Natuurmonumenten
  7. Sluit je aan bij een lokaal telproject, zoals de Nationale Tuinvogeltelling
  • Smartphone met een natuurwaarnemingen-app
  • Verrekijker
  • Veldgids Nederlandse vogels of planten
  • Waterdicht notitieboekje en potlood
  • Waterdichte schoenen of laarzen
  • Regenkleding (typisch Nederlands!)
  • EHBO-setje inclusief tekenverwijderaar
  • EVO-kaart of ander toegangspasje voor natuurgebieden

Blijf op de paden en respecteer de natuur. Houd voldoende afstand van dieren en verstoor ze niet tijdens het broedseizoen. Let op teken en controleer jezelf na elk bezoek aan de natuur. Draag geschikte kleding voor het Nederlandse weer en neem voldoende te eten en te drinken mee. Laat weten waar je naartoe gaat als je alleen op pad gaat.

Zelfs een kwartiertje per dag in je eigen tuin of tijdens de hond uitlaten kan al waardevolle gegevens opleveren. Veel mensen vinden het leuk om er een wekelijkse gewoonte van te maken, bijvoorbeeld elke zondagochtend een uurtje.
Helemaal niet! Apps helpen je bij het herkennen van soorten, en je leert al doorgaand steeds meer. Veel natuurorganisaties zoals IVN en KNNV bieden ook beginnerscursussen aan.
Zeker! Stedelijk gebied is juist heel interessant voor onderzoek. In Amsterdam wordt bijvoorbeeld onderzoek gedaan naar de verspreiding van de halsbandparkiet en in Rotterdam naar stadsvossen.
Maak een duidelijke foto en upload deze in een natuurherkenningsapp. Andere gebruikers en experts helpen je bij het op naam brengen. Zo leer je steeds meer soorten herkennen.
Ieder seizoen heeft zijn charme. In het voorjaar hoor en zie je veel vogels, in de zomer zijn er volop vlinders en libellen, in de herfst paddenstoelen en in de winter overwinterende vogels. Begin gewoon wanneer het jou uitkomt!
Eigenlijk volstaat een smartphone met een goede camera. Een verrekijker is handig voor vogels, maar niet per se nodig. Het belangrijkste is je nieuwsgierigheid en geduld.
Veel projecten en onderzoeksinstanties delen regelmatig updates over hoe de verzamelde gegevens worden gebruikt in onderzoek en natuurbeheer.
Zeker! Het is een geweldige manier om kinderen kennis te laten maken met de natuur. Ga bijvoorbeeld op zoek naar lieveheersbeestjes met het project 'Waar zijn de kevers' van EIS Kenniscentrum Insecten.
Noteer dit zo gedetailleerd mogelijk en maak eventueel foto's. Meld het bij de lokale natuurorganisatie of via waarneming.nl. Zeldzame waarnemingen worden vaak extra gecontroleerd door experts.
Houd altijd voldoende afstand, maak geen harde geluiden en blijf op de paden. Gebruik je verrekijker in plaats van dichtbij te komen. Dieren mogen nooit opgejaagd of verstoord worden voor een waarneming, vooral niet tijdens het broedseizoen.
Ja, er zijn speciale nachtelijke waarnemingsprojecten, bijvoorbeeld voor vleermuizen of nachtvlinders. De Zoogdiervereniging organiseert regelmatig vleermuisexcursies door het hele land.
Er zijn verschillende soorten apps beschikbaar, zowel algemene natuurwaarnemingsapps als apps die zich richten op specifieke soortgroepen zoals vogels of planten.

Doe mee met natuurwaarnemingen en word een echte natuurheld!